Thuyết mình văn hóa đón Tết truyền thống 3 miền qua các món ăn

Tết Nguyên Đán được xem là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt Nam, là thời gian quý báu để các thành viên trong gia đình sum họp cùng nhau đón chào năm mới may mắn, sung túc. Đây cũng là lúc mọi người đoàn tụ cùng thưởng thức những món ngon truyền thống ngày Tết.

Đặc biệt, do sự khác biệt trong phong tục tập quán và điều kiện tự nhiên, mỗi vùng miền nước ta đều có những đặc trưng riêng trong văn hóa ẩm thực. Cùng Mâm Cơm Việt tìm hiểu kĩ hơn những món ngon 3 miền ngày Tết nhé!

Thuyết mình văn hóa đón Tết truyền thống 3 miền qua các món ăn
Thuyết mình văn hóa đón Tết truyền thống 3 miền qua các món ăn

1. Phong tục Tết cổ truyền miền Bắc

Với người miền Bắc, những món ăn ngày tết là điều không thể thiếu trong mỗi gia đình. Phản ánh rõ nét văn hóa miền Bắc, mâm cỗ ngày Tết ở đây thường rất tinh tế, có sự kết hợp hài hòa giữa món nước và món khô, món thịt và món rau. Trong đó, phải kế đến 5 món đặc trưng dưới đây:

Bánh chưng

Bánh chưng chính là món đinh trong mâm cỗ ngày tết ở miền Bắc. Tết của người miền Bắc không thể trọn vẹn nếu thiếu đĩa bánh chưng đặt trên bàn thờ cúng tổ tiên. Chiếc bánh chưng vuông vức có màu xanh mướt của lá chuối hay lá dong, được làm từ gạo nếp dẻo thơm bọc ngoài phần nhân gồm đỗ xanh, thịt, hạt tiêu tượng trưng cho sự ấm no, đủ đầy trong năm mới.

Thịt đông

Thoạt nghe có vẻ kì lạ, nhưng thịt đông lại là một món ăn vô cùng hợp lý cho những ngày Tết se lạnh ở miền Bắc. Hầu như gia đình nào cũng chuẩn bị sẵn một nồi thịt đông đầy ngút từ khoảng tầm 27 – 28 Tết. Món thịt đông có nguyên liệu chủ yếu là thịt lợn ba chỉ hoặc thịt gà, mộc nhĩ, và bì heo. Sau khi thịt được nấu chín nhừ, người ta mang nồi thịt ra để nguội sau đó cho vào ngăn mát tủ lạnh và sử dụng dần. Thịt đông thường được ăn kèm với cơm nóng, bánh chưng, dưa hành và nhiều món ăn khác rất ngon.

Thịt nấu đông là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm ngày tết của người miền Bắc
Thịt nấu đông là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm ngày tết của người miền Bắc

Dưa hành

Đây là món ăn chắc chắn không thể thiếu trong ba ngày tết của người dân Bắc Bộ. Dưa hành được coi là món ăn kèm thích hợp trong mọi mâm cỗ ngày tết nhờ vị chua dịu, cay nhẹ khi kết hợp với các món khác, giúp người ăn cảm thấy bớt ngấy và cơ thể dễ dàng tiêu hóa thức ăn hơn.

Giò heo

Giò heo là một món ăn vô cùng tinh tế của người miền Bắc, được làm từ thịt lợn nạc xay nhuyễn, nắn thành khoanh giò trắng mịn, bắt mắt. Khi ăn, người ta chỉ việc cắt khoanh nhỏ, đem bày biện cùng với những món ăn ngày Tết khác, vừa tiện lợi lại ngon miệng. Giò heo được coi là món ăn không thể thiếudđể khởi đầu cho năm mới đủ đầy cho cả gia đình.

2. Đón Tết Nguyên Đán ở miền Trung

Người miền Trung yêu thích sự cầu kỳ, tỉ mỉ nên những món ăn ngày Tết cũng vì thế mà luôn được chăm chút kỹ lưỡng:

Bánh tét

Nếu như bánh chưng là món chính trong những ngày Tết ở miền Bắc thì người miền Trung lại có cho mình chiếc bánh tét mang hương vị đậm đà đặc trưng. Đặc biệt, bánh tét được chế biến từ những nguyên liệu giống hệt như bánh chưng, nhưng được gói thành hình trụ dài như món giò heo thay vì hình vuông truyền thống. Trong mâm cỗ đủ đầy của người miền Trung, đặt chính giữa luôn là dĩa bánh tét được cắt thành những khoanh tròn, bên trong nhân thịt mỡ và đậu xanh cực kì bắt mắt, tượng trưng cho một năm mới sung túc, ấm no.

Thịt heo ngâm nước mắm

Đây là một món ăn không thể không nhắc đến trong những ngày tết vùng Trung Bộ. Món ăn được chế biến cực kì đơn giản từ thịt heo luộc chín, ngâm trong nước mắm nấu đường tạo nên vị mặn ngọt đậm đà. Thịt heo ngâm nước mắm được dùng chung với rau sống, bánh tráng, củ kiệu chua ngọt hay dưa hành, và chỉ cần ngâm từ 2-3 ngày là có thể lấy ra dùng được. Ngoài ra người miền Trung còn ngâm cả tai heo, bắp bò cũng hấp dẫn không kém.

Thịt heo ngâm nước mắm được cắt lát sắp ra dĩa cực hấp dẫn
Thịt heo ngâm nước mắm được cắt lát sắp ra dĩa cực hấp dẫn

Dưa món

Tương tự như dưa hành của người miền Bắc, người Trung sử dụng củ kiệu, củ cải, dưa leo, đu đủ, cà rốt để tạo nên món dưa chua mang hương vị đặc trưng riêng. Tất cả các nguyên liệu trên được rửa sạch, phơi khô sau đó đem đi ngâm chua mặn trong khonảg 2-4 ngày là dùng được. Món ăn kèm này nhất định không thể thiếu trong bất kì mâm cỗ nào, giúp người ăn bớt ngấy và trung hòa cho bữa ăn nhiều dầu mỡ ngày tết.

3. Phong tục Tết miền Nam

Khí hậu miền Nam tương đối khác so với miền Bắc và miền Trung, vì thế những món ăn ngày Tết của người miền Nam cũng có phần khác biệt:

Bánh tét

Người miền Nam cũng đón năm mới bằng món bánh tét như người Trung, nhưng bánh tét lại được chia thành 2 phiên bản: nhân mặn và ngọt khá lạ miệng. Người miền Nam có phong tục cùng nhau xum họp gói bánh tét trước Tết 10 ngày để cúng tổ tiên và làm quà biếu Tết người thân, bạn bè.

Món bánh tét nhân ngọt của người miền Nam
Món bánh tét nhân ngọt của người miền Nam

Canh khổ qua

Người miền Nam quan niệm rằng ăn canh khổ qua vào ngày tết sẽ giúp xua tan khó khăn, chào đón những điều tốt đẹp đến trong năm mới. Vì thế, món ăn này luôn luôn không thể thiếu trong mâm cơm ngày tết của người Nam. Ngoài ra, canh khổ qua còn có tác dụng giải mỡ, thanh nhiệt, rất thích hợp với thời tiết hanh nóng ở miền Nam.

Củ kiệu tôm khô

Nếu miền Bắc có dưa hành, miền trung có dưa món, thì người miền Nam cũng tự hào với món củ kiệu tôm khô. Củ kiệu phơi khô được ngâm chua ngọt cùng với tôm khô tạo nên một món ăn kèm ngon miệng, và có vị bùi bùi rất đặc trưng. Món ăn này nhất định không thể thiếu trong mâm cỗ, và đặc biệt rất được ưa thích khi nhắm cùng với bia nữa đấy.

Phong tục văn hóa ngày Tết Nguyên Đán 3 miền Bắc Trung Nam
Phong tục văn hóa ngày Tết Nguyên Đán 3 miền Bắc Trung Nam

Sự khác nhau về văn hóa, phong tục tập quán giữa ba vùng miền Việt Nam đã tạo nên sự đa dạng trong ẩm thực. Cùng chung 3 ngày Tết nhưng món ngon ngày Tết của ba miền lại khác nhau, tạo nên sự mới mẻ và thích thú cho du khách từ xa tới.

Mâm Cơm Việt sưu tầm và tổng hợp.